Πε. Ιούλ 9th, 2020

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Το Κίνημα της 25ης Ιουνίου

Γράφει ο Παναγιώτης Γέροντας
Ιστορικός

Σαν σήμερα, 25 Ιουνίου του 1925, πραγματοποιήθηκε το στρατιωτικό πραξικόπημα του Στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου. Από το 1924, ο Θεόδωρος Πάγκαλος είχε γίνει αρχηγός των Δημοκρατικών Ταγμάτων (παραστρατιωτικά ένοπλα τμήματα, τα οποία είχαν ως αποστολή την προστασία της Αβασίλευτης Δημοκρατίας από τυχόν ανατροπή της από τους βασιλόφρονες), ενώ από τις αρχές του 1925 οι φήμες οργιάζουν ότι θα πραγματοποιηθεί κίνημα. Οι απεργίες, καθώς και οι προκλήσεις της Τουρκίας, επιδείνωσαν το σκηνικό. Η κυβερνητική διαφθορά, η καθυστέρηση της Δ΄ Συντακτικής Συνέλευσης και η κυβερνητική αστάθεια είχαν διαμορφώσει το κατάλληλο σκηνικό για την επικείμενη επιβολή δικτατορίας.
Το βράδυ της 24ης Ιουνίου, ο Πάγκαλος πληροφορήθηκε ότι επέκειτο σύλληψή του. Αμέσως, διέταξε τους μυημένους Αξιωματικούς να καταλάβουν στρατηγικές θέσεις. Στο στρατιωτικό νοσοκομείο, στο οποίο βρισκόταν υπό κράτηση ο Συνταγματάρχης Ντερτιλής, εκδηλώθηκε αρχικά το κίνημα. Στη Θεσσαλονίκη ο Στόλος προσχώρησε στο κίνημα, ενώ το θωρηκτό Αβέρωφ κατελήφθη από μυημένους Αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού. Στη συνέχεια ακολούθησε η Καβάλα. Σύντομα η Θράκη και η Μακεδονία ελέγχονταν από τους κινηματίες.
Στην Αθήνα, οι πολιτικοί δεν μπορούσαν να βγάλουν άκρη. Ο Ανδρέας Μιχαλακόπουλος, ένα εξαιρετικό δείγμα ικανού και μετριοπαθούς πολιτικού, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την συμμετοχή των Καφαντάρη και Κονδύλη στην κυβέρνησή του με συνέπεια την παραίτησή του. Αυτό οδήγησε στην ολοκληρωτική επικράτηση του Πάγκαλου.

Ας ειπωθούν όμως λίγα λόγια για την Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Η Μικρασιατική Καταστροφή είχε ως συνέπεια τον ερχομό στη χώρα μας 1, 5 εκατ. προσφύγων. Η Ελλάδα έφερε εις πέρας το τιτάνιο έργο της περίθαλψης και εγκατάστασής τους και με την σημαντική βοήθεια της Κοινωνίας των Εθνών. Παράλληλα, η απενεργοποίηση της Μεγάλης Ιδέας έβγαλε στην επιφάνεια όλους τους κοινωνικούς προβληματισμούς. Η απότομη αύξηση των φτωχών στρωμάτων από την μια είχε ευεργετική επίδραση στην ελληνική βιομηχανία, λόγω του αποθέματος φθηνού εργατικού δυναμικού αλλά από την άλλη συντελουσε στην κοινωνική αποσταθεροποίηση. Οι κυβερνήσεις, τέλος, ήταν έρμαια των στρατιωτικών, οι οποίοι συχνά πυκνά διενεργούσαν “κινήματα”. Και αν στα πρώτα χρόνια της Αβασίλευτης Δημοκρατίας, οι Αντιβενιζελικοί παρουσιάζονται ακέφαλοι, μετά και την Δίκη των Έξι, στην συνέχεια μετά το 1932 – με την λήξη της τελευταίας διακυβέρνησης Βενιζέλου – το Λαϊκό Κόμμα του Παναγή Τσαλδάρη αναλαμβάνει την εξουσία. Τα δύο αποτυχημένα στρατιωτικά “κινήματα” του Πλαστήρα θα δηλητηριάσουν ανεπανόρθωτα την πολιτική ζωή του τόπου εντείνοντας έτι περαιτέρω την εντύπωση ότι η Αβασίλευτη Δημοκρατία όδευε προς το τέλος της, όπερ και εγένετο.

Θεόδωρος Πάγκαλος
Στη πρώτη εικόνα εικονίζεται ο Θεόδωρος Πάγκαλος. Σε αυτόν οφείλουμε τον εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων τα χρόνια εκείνα καθώς και την ίδρυση της Ακαδημίας Αθηνών. Η εξωτερική του πολιτική όμως ήταν γενικά εσφαλμένη. Απέναντι στις αξιώσεις της Γιουγκοσλαβίας στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης υπήρξε υποχωρητικος, ενώ η εισβολή του στην Βουλγαρία είχε αρνητικά αποτελέσματα. Σε αυτόν πρέπει να χρεωθεί και η εξαίρεση των Αλβανών Τσάμηδων από τις ανταλλαγές πληθυσμών της Σύμβασης της Λωζάνης, τον Ιανουάριο του 1923.

 

 

Ανδρέας Μιχαλακόπουλος

Στη δεύτερη εικόνα εικονίζεται ο Ανδρέας Μιχαλακόπουλος. Ο Ανδρέας Μιχαλακόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα. Εισήλθε πρώτος στη Σχολή Ευελπίδων απ’ όπου αναγκάστηκε να διακόψει λόγω του θανάτου του πατέρα του Σπήλιου Μιχαλακόπουλου, ο οποίος ήταν διαπρεπής δικηγόρος. Γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια διενήργησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γαλλία και την Γερμανία. Ήταν από τα επιφανή στελέχη του βενιζελικου κόμματος αφού ως Υπουργός Εθνικής Οικονομίας εισηγήθηκε πολύ σημαντικές μεταρρυθμίσεις στο νομοθετικό πλαίσιο των ανωνύμων εταιρειών, στους αγροτικούς συνεταιρισμούς κ.α. Στον Μεσοπόλεμο τήρησε μετριοπαθή στάση και έπεσε θύμα της ταραχωδους ζωής της Χώρας με τα πολλά πραξικοπήματα. Στο θέμα της παλινόρθωσης της Μοναρχίας ήταν αντίθετος αλλά όχι αδιάλλακτος, αποκαθιστώντας στη συνέχεια σχέσεις με τον Βασιλιά. Οι σχέσεις του όμως με τους Βρετανούς και οι ενέργειές του για ανατροπή του Μεταξά, οδήγησαν στην σύλληψή του και στον εκτοπισμό του στην Πάρο. Η υγεία του ήταν όμως επιβαρυμένη και παρά την εσπευσμένη μεταφορά του στην Αθήνα, άφησε την τελευταία του πνοή στις 7 Μαρτίου του 1938.

 

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail