16/09/2021

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Η τέχνη του αλόγου όντος

Γράφει ο δρ  Δημήτρης Ε. Γκίκας*

Η τέχνη αποτελεί ένα από τα πιο ενδεικτικά εργαλεία κατάταξης των λαών σε πολιτισμένους ή μη. Η σημασία και το αξιακό στοιχείο που δίνεται στην ανάδειξη της τέχνης μέσα στο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον είναι δείκτης ακμής ή παρακμής. Από την αρχαία Αθήνα διδαχθήκαμε ότι η τέχνη είναι παιδαγωγός, ισχυρότερος μάλιστα απ’ ότι μια στρατιά δασκάλων. Οι τραγωδίες και ο Παρθενώνας δίδασκαν πολλά περισσότερα στους Αθηναίους της εποχής απ’ ότι θα μπορούσε να διδάξει ένα οργανωμένο σύστημα εκπαίδευσης και διδάσκει πολλά περισσότερα σήμερα για την κουλτούρα και τον πολιτισμό τους, απ’ ότι μια χιλιάδα συγγράμματα που περιγράφουν αυτόν τον πολιτισμό.

 

Τα πιο σπουδαία έργα τέχνης είναι ανθρωποκεντρικά, δηλώνουν την ανθρωπική ταυτότητα του κάλλους. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και τα αγάλματα θεών ήταν ανθρωπομορφικά. Η εικόνα του ανθρώπου δεν αναδεικνύει μόνο τη θέση που αντιλαμβάνονται ότι οι άνθρωποι κατέχουν μέσα στη φύση, αλλά συνάμα ορίζουν τις έννοιες του κάλλους και του κόσμου. Ο ανθρώπινος κόσμος είναι κόσμημα, μια αποτύπωση της κοσμικής αρμονίας. Έτσι, ο άνθρωπος αισθάνεται μέρος του σύμπαντος, κομμάτι της κοσμικής αναγκαιότητας. Η τέχνη δίνει νόημα στην ύπαρξή του, εξανθρωπίζοντας τα πάντα. Είναι, επίσης η τέχνη στοιχείο πολιτιστικής εξέλιξης. Δίνει το στίγμα της ανάπτυξης, μέσω της ανάβασης του ανθρώπου σε ανώτερες μορφές ύπαρξης, κατανόησης, αναλογισμού περί του εαυτού του και του κόσμου.

Κι ύστερα, ήρθε το σήμερα. Όπου αντί ανθρώπων, η τέχνη προβάλλει κατσαρίδες και μυρμήγκια. Όπου η ανθρωπική διάσταση της τέχνης και το νόημα της ανάβασης προς κάτι υψηλότερο, χάνεται. Αν κάποτε η τέχνη υπήρξε μίμησις, αλλά μίμησις του πιο υψηλού που μπορεί να επιδείξει ο άνθρωπος και της ίδιας της κοσμικής αρμονίας, σήμερα η τέχνη καταβιβάζεται σε μίμηση του ποταπού, του λιγότερο εξελιγμένου. Έτσι, αποεξελίσσεται η τέχνη, υποβιβάζεται η ίδια η αξία του ανθρώπου.

 

Οι Μυρμιδόνες, κατά τον μύθο, δημιουργήθηκαν από τα μυρμήγκια. Η δημιουργία τους ενέχει μια εξελικτική πορεία: από το χαμηλότερο στάδιο ύπαρξης στο πιο υψηλό. Οι Αρχαίοι είχαν ιδιαίτερη σχέση με το περιβάλλον τους και το ζωικό βασίλειο, πολύ πιο ουσιαστική απ’ ότι έχουμε σήμερα εμείς. Το εκτιμούσαν περισσότερο, ενδόμυχα ίσως και να είχαν αντιληφθεί την εξελικτική πορεία της ανθρωπότητας. Αλλά η ανθρωπική ταυτότητα τονιζόταν μέσω της τέχνης ως μια ανώτερη μορφή ύπαρξης. Οι άνθρωποι ξαναγίνονταν ζώα, μονάχα ως τιμωρία ή ως προσφορά κάποιας μορφής παρηγοριά από τους θεούς, όταν δεν άντεχαν τις ανθρώπινες συμφορές. Η τέχνη απεικόνιζε αυτή τη διάσταση. Τα όντα που ήσαν μισά ζώα, μισά άνθρωποι, ήταν θηρία, φρικιαστικές εικόνες μιας ξεχασμένης πρωτόγονης κατάστασης, ενός υπο-πολιτισμού, μιας υπο-κουλτούρας.

 

Σήμερα αυτή την υπο-κουλτούρα δεν την απαξιώνουμε. Την αναπαράγουμε. Είναι η τέχνη της παρακμής, η τέχνη ενός πολιτισμού που δείχνει ότι δεν μπορεί να στοχεύσει στο υψηλό. Έτσι, γυρνά στο κατώτερο, στα πιο ποταπά ένστικτα που έχει ο άνθρωπος. Αναδεικνύει την από-εξέλιξη του ανθρώπου. Ο άνθρωπος που ξαναγίνεται ζώο, μια ενστικτώδης μορφή ύπαρξης που συμβιώνει σε πρωτόγονες μορφές συνύπαρξης.


Μη γελιέστε. Η τέχνη αυτού του είδους δεν είναι μόνο ένδειξη μιας αόριστης πνευματικής παρακμής της κοινωνίας μας. Είναι, επίσης εξέχον δείγμα πολιτικής διάστασης της τέχνης που δεν στρέφεται γύρω από μια συγκεκριμένη ιδεολογία, αλλά στρέφει προς μια απολιτική κοινωνία. Μια κοινωνία όπου ο άνθρωπος δεν είναι πολιτικόν ζώον, κατά την Αριστοτελική φράση, αλλά απλώς ζώον, άλογον ζώον, εκχυδαϊσμένο, υποταγμένο σε κατώτερα ένστικτα . Είναι μια στρατευμένη τέχνη που εκστρατεύει προς το χειρότερο, το πιο απαξιωτικό, το πρωτόγονο. Είναι η τέχνη του αλόγου όντος. Το πιο εύκολο για μια παρηκμασμένη εξουσία είναι να κυβερνά άλογα όντα. Οι σκεπτόμενοι άνθρωποι υποτάσσονται δύσκολα. Μόνο καλλιεργημένοι ηγέτες μπορούν να καθοδηγήσουν έναν πεπαιδευμένο λαό – κι αυτό μας το δίδαξε πολύ καλά η Αρχαία Αθήνα…

 

 

*Φιλόλογος, Μ.Α.,
Διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας & Φιλοσοφίας της Τέχνης
Σύμβουλος 1ης Κοινότητας Δήμου Καλλιθέας
Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2020 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Πνευματική Ιδιοκτησία Geopolitics & Daily News - 2021