02/03/2021

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Η αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ελλάδος

Το έμβλημα της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας 

15 Ιανουαρίου 1784 γεννήθηκε ο διδάσκαλος του Γένους, διαφωτιστής, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, λόγιος, κληρικός και πρωτοπόρος δημοσιογράφος, Θεόκλητος Φαρμακίδης. Επ΄ευκαιρίου αυτού, το παρακάτω κείμενο. 

 

 

Στις 29 Ιουνίου του 1850, το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως χορήγησε αυτοκεφαλία στην Εκκλησία της Ελλάδος. Ήταν το αποτέλεσμα μιας σημαντικής διαμάχης μεταξύ του “λεγόμενου αγγλικού κόμματος” (τα ονόματα των κομμάτων της εποχής ελήφθησαν από τους αντιπάλους τους) και του ρωσικού.

Οι του αγγλικού κόμματος, με προεξάρχοντα μέλη τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον Σπυρίδωνα Τρικούπη και τον Θεοκλητο Φαρμακιδη, εκτιμούσαν ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να εκσυγχρονιστεί και να γίνει ένα “κανονικό” ευρωπαϊκό κράτος. Μέχρι τότε έπρεπε να ακολουθεί φιλειρηνική πολιτική αλλά και να ετοιμάζεται στρατιωτικά για μελλοντική σύγκρουση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στο παραπάνω πλαίσιο δεν μπορούσε να νοηθεί ότι η Εκκλησία της Ελλάδος θα υπαγόταν σε έναν θεσμό που θα ανήκε σε ένα άλλο κράτος. Από το 1848 ήδη ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος αρχίζει να διακρίνει έναν νέο εχθρό, πιο επικίνδυνο ακόμη και από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τον σλαβισμο.

Το “λεγόμενον ρωσικόν κόμμα” από την άλλη θεωρούσε ότι η Ελλάδα ανήκει θρησκευτικά και πολιτισμικά στην Ανατολική Ορθόδοξη Οικογένεια. Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπολεως κατ’ αυτούς ήταν η μήτρα του Ελληνισμού και η απομάκρυνση από αυτό ήταν επικίνδυνη εθνικά. Οι του ρωσικού κόμματος φοβόντουσαν με την σειρά τους περισσότερο τους Προτεστάντες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Συνέβη όμως κάτι απροσδόκητο. Η Ρωσική Αυτοκρατορία σταδιακά προωθεί τον Πανσλαβισμο στα Βαλκάνια και το Αυτοκεφαλο της Ελλαδικής Εκκλησίας λειτουργεί ως πρότυπο για το βουλγαρικό σχίσμα και την δημιουργία της βουλγαρικης Εξαρχίας το 1870. Οι του αγγλικού κόμματος από την δεκαετία του 1850 ανησυχούν για την άνοδο του σλαβισμου. Με προεξάρχοντα τον Κωνσταντίνο Δοσιο, Υπουργό Εκκλησιαστικών και αργότερα Παιδείας – συνεργάτη του Φαρμακιδη, η πολεμική εναντίον του σλαβισμου και της Ρωσίας θα ενταθεί. Θα δημοσιεύσει μάλιστα ανώνυμα πραγματεία με τίτλο: “Ελληνισμός ή Ρωσισμός, ήτοι η μεταξύ Αγγλίας και Ρωσσίας απόρρητος και εμπιστευτική διαπραγματεία περί του Ανατολικού Ζητήματος”.

Συνέβη πλήρης μεταστροφή. Οι του αγγλικού κόμματος, ενώ ήταν οι δημιουργοί του Αυτοκεφαλου της Ελλάδος, έφτασαν στο σημείο να θεωρούν το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπολεως ως το σημαντικότερο όπλο εναντίον του σλαβισμου. Απεναντι στον νέο εχθρό ακόμη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν ανεκτή.

 

 

Στην πρώτη προσωπογραφία εικονίζεται ο Θεόκλητος Φαρμακιδης, διδάσκαλος του Γένους, κορυφαίος διαφωτιστής, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, λόγιος, κληρικός και πρωτοπόρος εφημεριδογράφος. Πρωτοστάτησε στην δημιουργία της αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ελλάδος. Στην δεύτερη ο Κωνσταντίνος Δοσιος νομικός και πολιτικός της νεοσύστατης Ελλάδας, πληρεξούσιος και Υπουργός επί των Εκκλησιαστικών αργότερα και Παιδείας. Το 1869 ιδρυσε τον Σύλλογο προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων.

 

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail