02/03/2021

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Η επέλαση του αντί – Ανθρωπισμού

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας 

Κλείνοντας σχεδόν πέντε μήνες lockdown, οι σκέψεις μου για την ανατροπή του τρόπου ζωής μας έχουν εξελιχθεί και έχουν μετατραπεί σε έναν χείμαρρο και ως τέτοιος, όντας δύσκολο να ελεγχεί, πρέπει να συναντήσει την δημόσια σφαίρα συζήτησης. Ελπίζω ότι και εγώ από την πλευρά μου, ως ένας απλός ανθρωπιστής και μόνο, θα μπορέσω να συνεισφέρω έναν μικρό βατήρα για περαιτέρω προβληματισμό και σκέψεις.

Ο Ανθρωπισμός όπως αυτός εκφράστηκε στην Αναγέννηση και αργότερα στον Διαφωτισμό, στηρίζεται στην πρόοδο του Ανθρώπου δια μέσου της Επιστήμης, της Τέχνης και της Κοινότητας. Ο Άνθρωπος δηλαδή προοδεύει με την συμμετοχή του στον Ορθό Λόγο της Επιστήμης, στην ηθική και το συναίσθημα της Τέχνης και στην συμμετοχή στην Κοινότητα. Η πτώση της Αυθεντίας οδήγησε με λίγα λόγια στην έννοια της επιστημονικής απόδειξης, στην ανάγκη της ανατρεπτικής τέχνης και τελικά στα δημοκρατικά πολιτεύματα. Σταδιακά οι νόμοι από προστάτες της καθεστηκυίας τάξης εξελίχθηκαν σε προστάτες του πολίτη, ενός πολίτη, ο οποίος μετέχει στην λήψη αποφάσεων δια μέσου της καθολικής ψηφοφορίας. Ακόμα και η Δικαιοσύνη εξανθρωπίστηκε θεωρώντας τον εκάστοτε κατηγορούμενο πολίτη “αθώο μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου”.

Από την αρχή της πανδημίας συνέβησαν τα εξής. Πρώτα απ’ όλα η περιστολή των δημοκρατικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της πατριωτικής και κοινωνικής επιλογής. Αυτό εν πρώτοις είναι σωστό. Παύει να είναι, όταν ζητείται από τους πολίτες να την δέχονται στο διηνεκές χωρίς μια πιθανότητα επιστροφής σε κάποια μορφής κανονικότητα. Άλλο είναι οι έκτακτες ανάγκες και η “κατάσταση πολιορκίας” και άλλο η ολοκληρωτική ανατροπή ενός υφιστάμενου τρόπου ζωής.

Δεύτερο η επαναφορά της Αυθεντίας. Είναι αληθές ότι η γνώμη των γιατρών και των λοιμωξιολόγων είναι σημαντική καθώς είναι οι γνώστες του αντικειμένου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι γιατροί είναι σε θέση να παράγουν πολιτική διότι απλά δεν έχουν την γνώση του διοικείν αλλά και την θεσμική νομιμοποίηση να το κάνουν. Η πολιτική είναι συνισταμένη γνώσεων από διαφορετικούς τομείς. Μήπως στην θέση της εκκλησιαστικής αυθεντίας έχουμε βάλει την επιστημονική; Οι γιατροί βεβαίως θα μάς πουν τί είναι ο ιός και πώς πρέπει να τον αντιμετωπίσουμε. Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να βγαίνουν στα κανάλια και να κουνούν το δάκτυλο στους πολίτες. Με άλλα λόγια, το τί πρέπει να γίνει στην κοινωνία δεν το αποφασίζουν οι γιατροί αλλά οι εκλεγμένοι πολιτικοί.

Τρίτο, η αποκτήνωση του Ανθρώπου. Στο πλαίσιο της σωματικής υγείας έχουμε παραβλέψει όλα τα άλλα που συνιστούν την ανθρώπινη φύση. Ο άνθρωπος αναζητεί την ψυχική και πνευματική τροφή. Εδώ και ένα χρόνο η Τέχνη έχει ουσιαστικά καταργηθεί και φαίνεται ότι κανείς δεν ενδιάφερεται πώς θα την επαναφέρει σε μία κανονικότητα. Γιατί η μουσική και το θέατρο έχουν δημιουργηθεί για να υπάρχουν στην κοινότητα: ο μουσικός / ηθοποιός και το κοινό γίνονται ένα σε μια συναυλία ή μία θεατρική παράσταση και αυτό με κανένα τρόπο δεν μπορεί να το αντικαταστήσει το διαδίκτυο. Δεν χρειάζεται να αναφέρω την οικονομική πλευρά αυτής της απώλειας καθώς στους καλλιτεχνικούς χώρους δεν “δουλεύουν” μόνο οι ηθοποιοι και οι μουσικοί αλλά και πολλές κατηγορίες επαγγελματιών που “δεν φαίνονται”.

Ο άνθρωπος αποκτηνώνεται αφού το μόνο που του έχει απομείνει είναι η ανάγκη για φαγητό και κατανάλωση: για αυτό και βλέπουμε ουρές έξω από τα σούπερμάρκετ… πόσες φορές πάνε να αγοράσουν φέτα αυτοί οι άνθρωποι; μήπως έτσι εκπληρώνουν την ανάγκη τους για ανθρώπινη επαφή; Με πόση ευκολία καταργήσαμε την κοινότητα; με πόση ευκολία χωρίζουμε οικογένειες; με πόση ευκολία απαγορεύουμε στους συγγενείς να σταθούν στους δικούς τους ανθρώπους μέσα στα νοσοκομεία;

Ο μέσος άνθρωπος κινδυνεύει άμεσα με ιδρυματισμό. Με το κράτος να μοιράζει επιδόματα -αναρωτιέμαι πόσα λεφτά υπάρχουν;- μένει σπίτι του και μετατρέπεται σε ένα άψυχο καταναλωτικό ον. Αρχίζει και εγκαταλείπει το πρόγραμμα στην ζωή του, απομακρύνεται από την χαρά της εργασίας – γιατί χαρά και αυτοπραγμάτωση είναι η εργασία – και της δημιουργικότητας, αδυνατεί να ασκήσει τα χόμπυ του και τελικά να έρθει σε επαφή με άλλους ανθρώπους.

Αυτό για μένα είναι η επέλαση του αντι-ανθρωπισμού. Ελλοχεύει ο κίνδυνος μιας αντιστροφής του Διαφωτισμού και όσο περισσότερο αυτό διαρκεί, τόσο πιο δύσκολη θα είναι η επανεκκίνηση της κοινωνίας. Θα χρειαστούμε τότε μια νέα Αναγέννηση.

 

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail