26/07/2021

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Υπόθεση Μέρτεν

 

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας

 

Στις 5 Μαρτίου του 1959, ο Γερμανός εγκληματίας πολέμου Μαξ Μέρτεν καταδικάζεται σε 25ετή κάθειρξη από το Ειδικό Στρατοδικείο Εγκληματιών Πολέμου της Αθήνας. Ποιός όμως ήταν ο Μέρτεν, ο οποίος θα γινόταν η πέτρα του σκανδάλου στην ταραγμένη μεταπολεμική πολιτική ζωή της Ελλάδος;

Ο Μαξ Μέρτεν (8 Σεπτεμβρίου 1911 – 21 Σεπτεμβρίου 1971) ήταν Γερμανός ανώτατος εισαγγελέας της Ναζιστικής Γερμανίας που έφερε τον βαθμό του λοχαγού. Στην Ελλάδα ήλθε τον Απρίλιο του 1942 και εγκαταστάθηκε στην Θεσσαλονίκη. Θεωρήθηκε ως ο κύριος υπεύθυνος της γενοκτονίας των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, διατάσσοντας τη μεταφορά περίπου 45.000 ατόμων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς, καθώς και της λεηλασίας των περιουσιών τους, μέχρι και τυμβωρυχίας του εβραϊκού νεκροταφείου.

Ο άνθρωπος αυτός συνελήφθη τον Μάιο του 1957, όταν έφθασε στην Ελλάδα για να καταθέσει σε δίκη του πρώην διερμηνέα του. Είχε μάλιστα την ιδιότητα του υψηλόβαθμου στελέχους του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Η περιρρέουσα πολιτική κατάσταση όμως λειτουργούσε υπέρ του Μέρτεν. 

 

Ο Κ. Καραμανλής και ο Αντενάουερ υπογράφουν ελληνογερμανικό πρωτόκολλο στη Βόννη, ενώ ο Αβέρωφ παρακολουθεί.

Πρώτον στον εξωτερικό τομέα. Η κυβέρνηση Καραμανλή ανέμενε την σύναψη δανείου από την Γερμανία ύψους 200 εκατομμυρίων μάρκων. Ο Καραμανλής υποσχέθηκε ότι η ελληνική πλευρά θα παραιτηθεί από από τη δίωξη εγκληματιών πολέμου, παραχωρώντας τη δυνατότητα αυτή στις γερμανικές υπηρεσίες. Αργότερα πέρασε και σχετικό νόμο στη Βουλή. Ο Μέρτεν, αν και καταδικάστηκε σε 25 έτη φυλάκιση από την ελληνική Δικαιοσύνη, μετά από φυλάκιση τριάντα μηνών στην Ελλάδα, παραπέμφθηκε στη γερμανική Δικαιοσύνη και ύστερα από έντεκα ημέρες ανάκριση, αφέθηκε ελεύθερος.

Παράλληλα ο Ψυχρός Πόλεμος οδηγούσε την Γερμανία στο να καταστεί εκ νέου “η ατμομηχανή” της Ευρώπης. Αφού οι Αμερικάνοι είχαν στα χέρια τους το ατομικό όπλο, ήταν θέμα χρόνου να το αποκτήσουν και οι Σοβιετικοί, πράγμα που έγινε το 1949. Τα διδάγματα του Αμερικανού διπλωμάτη George Frost Kennan (1904 – 2005) περί κομμουνιστικού διεθνικού ποταμού που έπρεπε να ανασχεθεί ακούγονταν τότε πολύ πειστικά. Η ανάσχεση (containment) του κομμουνιστικού κινδύνου έγινε κεντρικό σημείο της αμερικανικής πολιτικής. Σταδιακά εγκαταστάθηκε στον πλανήτη η ισορροπία του τρόμου. Στην αμερικανική πολιτική επικράτησε το στρατηγικό δόγμα του M.A.D. (Mutual Assured Destruction ή Mutually Assured Destruction), το οποίο σε απλά λόγια σήμαινε ότι οι Η.Π.Α. θα έπρεπε να διαθέτουν τόσα πυρηνικά ώστε να μπορούν να πλήξουν ανταποδοτικά και ολοκληρωτικά την Σοβιετική Ένωση σε περίπτωση πυρηνικής επίθεσης της τελευταίας. Ήταν ένα ακραίο σύστημα αποτροπής.Οι ΗΠΑ γρήγορα αποκήρυξαν την αποβιομηχάνιση της Γερμανίας. Ο νέος εχθρός, η Σοβιετική Ένωση επέβαλε την οργάνωση της Νέας Ευρώπης, η οποία θα λειτουργούσε ως ανάχωμα στο “ορμητικό ποτάμι του Κομμουνισμού”.

Οι Αμερικάνοι είχαν προσπαθήσει να φτιάξουν μια πυρηνική ασπίδα περικυκλωσης της ΕΣΣΔ, προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις των Σοβιετικών. Είχαν εγκατασταθεί πυρηνικοί πύραυλοι στην Ιταλία, στην Μ. Βρετανία και στην Τουρκία. Και στην Ελλάδα ξεκίνησε η συζήτηση για εγκατάσταση πυραύλων μέσου βεληνεκούς. Με αυτή την αφορμή ο Σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ, τον Αύγουστο του 1961 απείλησε ανοικτά την Ελλάδα με στρατιωτική επέμβαση λέγοντας χαρακτηριστικά πως «θα κάνει την Ακρόπολη ερείπια». Σε αυτό το πλαίσιο τα εγκλήματα πολέμου και οι ενοχές της Γερμανίας έπρεπε να ξεχαστούν.

Δεύτερον στον εσωτερικό τομέα. Η πολιτική ζωή της Ελλάδος διακρινόταν για την πόλωση της. Το 1951 είχε ιδρυθεί η ΕΔΑ (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά). Ήταν το μεγαλύτερο νόμιμο κόμμα της Αριστεράς στην Ελλάδα μέχρι και το 1967. Πίσω από την ΕΔΑ ευρισκόταν το εκτός νόμου ΚΚΕ. Το 1958 η ηγεσία του ΚΚΕ αποφασίζει να διαλύσει όσες παράνομες οργανώσεις του είχαν απομείνει στην Ελλάδα και τα μέλη τους να ενταχθούν στην νόμιμη ΕΔΑ. Στις εκλογές του χρόνου αυτού κατορθώνει να πάρει το 24,4% των ψήφων καταλαμβάνοντας 78 βουλευτικές έδρες και να αναδειχτεί αξιωματική αντιπολίτευση. Ο Καραμανλής και το κόμμα του ΕΡΕ (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις) θα προσπαθήσουν να συσπειρώσουν όλες τις πολιτικές δυνάμεις του Τόπου εναντίον της ΕΔΑ. Η “Υπόθεση Μέρτεν” εντάχθηκε σε αυτην την πόλωση. Χάθηκε μέσα στις σκληρές αντιπαραθέσεις ΕΡΕ και ΕΔΑ.

 

 

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail